“Onların sesini duyurmayı istiyorum” - Craig Shaw ile söyleşi - İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi

“Onların sesini duyurmayı istiyorum” - Craig Shaw ile söyleşi

2196 Okunma
13.04.2015
A+
A-

İngiltere’de yaşayan araştırmacı-yazar Craig Shaw, Türkiye’de çocuk işçilik ve çocuk işçi katliamları ile ilgili bir rapor hazırlıyor. Shaw, çalışmaları kapsamında bölgemizde geçtiğimiz yaz Filli Boya’da staj yaparken katledilen Oğuzhan Çalışkan’ın ölümünü de inceledi. Oğuzhan Çalışkan ile ilgili araştırmalarına yardımcı olan Gebze İşçilerin Birliği Derneği, Shaw’ın Oğuzhan’ın ailesi ile bağ kurmasını sağladı ve Devrimci Liseliler Birliği’nin bu konudaki çalışmalarını aktardı. Çalışmalarına hala devam eden Craig Shaw ile projesi, yürüttüğü çalışmalar ve düşünceleri üzerine konuştuk.

- Bize projenizden bahsedebilir misiniz?

- Türkiye’de çocuk işçilik ve çocuk işçi ölümlerine yol açan ve artmasına sebep olan nedenleri inceleyen bir çalışma. Yaklaşık 150 kişilik bir listeden spesifik durumları inceliyoruz, mevcut olanlardan öne çıkmasında politik ve kültürel açıdan (nadiren dini yönden) yaratılan atmosferin etkisi oluyor. Demek istediğimiz şu ki, iş kazalarına bağlı olarak yaşanan çocuk ölümleriyle ilgili bir şey yayınlayacağız. Umuyoruz ki bir şeylerin değişmesine etki edecektir.

- Bu proje üzerine ne zaman çalışmaya başladınız?

- Aralık ayı içerisinde, Soma madenci katliamının kötü sonuçlarına ve bunun işçi haklarını nasıl etkilediğine bakmaya başladık. Çalışma alanlarından kaynaklı yaşamını yitiren kişilerin listesini Bianet’teki bazı haberlerden aldım. Ve ölenlerden bazıları çok genç yaştaydı. Bu şok ediciydi. Bundan kaynaklı çocuklar üzerinden sağlanan kazançla birlikte olayın ayrıntılarına baktım.

Türkiye’de çocuk işçiliğe dair bu yönlü gazete bilgileri bulmak, çocuk işçi sayısını saptamak çok da zor değil aslında. Düzenli olarak ILO, UNICEF, US İşçi Departmanı, Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne girmesiyle ilgili röportajları inceledik. Ama her organizasyon basitçe temel etkilerini saptamış. Bunun ardından iki organizasyondan -İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi ve Gündem Çocuk- katledilen çocuk işçilerin isimlerini toparlamak için istatistikler elde ettik. Daha sonra aileler ile irtibat kurmaya başladık.

- Oğuzhan Çalışkan’ı nasıl öğrendiniz ve niçin seçtiniz?

- Oğuzhan’ın ismi temin ettiğimiz listede göründü. Diğer katledilenlere göre onun ölümüyle ilgili daha az bilgi sahibiydik. Birlikte konuşmak için listedeki aileleri aramaya başladık. Sonuçta Gebze İşçilerin Birliği Derneği’nin Facebook adresini bulduk ve onlardan Oğuzhan’ın ailesiyle temas kurmamızı sağlamalarını istedik.

- Çocuk işçilik hakkında ne düşünüyorsunuz? Ne yapılması gerektiğini düşünüyorsunuz?

- Türkiye’deki olaylarda, her aktör burada bir problem olduğunu itiraf etme ihtiyacı duyuyor diye düşünüyorum. Çocuk işçilik üç faktörden ilerliyor diye düşünüyorum. Birincisi yoksulluk, çoğunluğu fakir ailelerin çocukları ve ülkenin başarısız politikaları ailelere imkan tanımıyor bundan dolayı çocuklar çok uzun zaman almadan çalışmaya başlıyor.

İkincisi çocuk işçiliğin “normalleştirilmesi”; demem o ki çocukların çalışması uygun bulunmamalı, izin verilmesi önlenmeli. Salı sabahı saat 11.00’de, okulda olmaları gereken saatte, İstanbul sokaklarında çocukların çalışıyor olmasını düşünmek lazım veya Türkiye’nin Güneydoğu’sundan göç eden Kürt çocukları aileleriyle birlikte toplayıcılık yapıyor. Bu normalleştirme kurumsallaşmış durumda.

Üçüncüsü ise cezadan muaf olunması. Ve bu ilk ikisinden daha beter. Hukukun bir yaptırımı yok. Çocuk işçi çalıştıran işverenlere yeterince ceza verilmiyor. Ve ne zaman çocuklar için ölümle sonuçlanan bir şey yaşansa ülke işverenleri mesul tutmak bir yana savunuyor. Şimdiye kadar, işverenlerin gerektiği şekilde hüküm giydiği bir olay bilmiyorum. Ve bence bu ilkel çalışma koşullarına neden oluyor. Genelde olduğu gibi fakir kesimden ve üstelik haklı olan çocuklar ihmal ediliyor.

- Projenle ilgili herhangi bir şey söylemek ister misin veya ifade etmek istediğin bir şey var mı?

- Bu projede bilgisini kullandığım herhangi biri için yararlı olmayı umuyorum. Onların sesini duyurmayı istiyorum.

Kızıl Bayrak / Gebze