Savaştan Polinöropatiye Bir Yaşam Kavgası - Ergün Demir / Yücel Demiral

2501 Okunma
04.07.2015
A+
A-

Savaşı ranta çevirdiler! Savaştan kaçtılar ama patrondan kurtulamadılar.

Suriye’de devam eden iç savaş nedeniyle, yurtlarından göç ederek İzmir’e gelen Suriyeli mülteciler, işsizlik, emek sömürüsü, açlık ve sefalet koşullarında yaşama tutunmaya çalışırken, aç gözlü patronlar ve dayı başları bu durumu rant kapısına dönüştürme derdindeler. Yetkili kurumlarsa bu duruma seyirci kalarak durumun ağırlaşmasına neden olmaktadır.

Çocuk, genç, erişkin her yaşta Suriyeli sığınmacıyı merdiven altı atölyelerde, ağır ve tehlikeli işlerde, hiçbir önlem almadan, kayıt dışı olarak köle gibi çalıştıranlar bir çok çalışanın hastalanmasına neden olmaktadırlar.

İzmir, Işıkkent ayakkabıcılar sitesinde bazı işyerlerinde ayakkabı yapıştırma işlerinde çalıştırılan Suriyeli mülteci işçilere yapıştırıcı ürün kullandırılmasına bağlı olarak son aylarda, içlerinde çocuk işçilerin de olduğu birçok çalışanda ciddi bir hastalık olan polinöropati görülmeye başlandı.

Konuyla ilişkili olarak pek çok kurumla ilişkiye geçilmesine rağmen sorun halen devam etmektedir. Şu ana kadar yapılanlar: Hastalarla ve ailelerle görüşmeler yapıldı ve hastanelere yönlendirildi. Ancak Hastaların üçüncü basamak üniversite hastanesinde bulunan meslek hastalıkları polikliniğine sevk edilmesi sağlanmadı. Bunun dışında İş Teftiş Grup Başkanlığı’na, TSM Sorumlu Hekimliği’ne ve İl Halk Sağlığı Müdürlüğü’ne dilekçe verilerek görüşme yapılarak bilgilendirildi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ALO 170 İhbar Hattı’na ihbarda bulunuldu ve İzmir Tabip Odası işçi sağlığı komisyonunu bilgilendirildi.

Ergün DEMİR, Yücel DEMİRAL

Konuyla ilgili ayrıntılı bilgi aşağıda özetlenmiştir. Bu bilgilerin bir örneği aynı zamanda yukarıda yazılan Kurumlara da iletilmiştir.

Konu; İzmir, Işıkkent ayakkabıcılar sitesinde bazı işyerlerinde ayakkabı yapıştırma işlerinde çalıştırılan Suriyeli mülteci işçilere yapıştırıcı ürün kullandırılmasına bağlı gelişen tıbbi belirtiler ve hastalık.

1 - 30 Haziran 2015 tarihleri arasında Suriyeli polikliniğine başvuru yapan, biri 14 yaşında diğerleri 20-30 yaş aralığında 6 kişi güç kaybı, kollarda uyuşma ve yürüyememe şikâyetleri olduğunu belirtmişlerdir.

İş öykülerinde; İşçiler Işıkkent ayakkabıcılar sitesinde günde yaklaşık 12 – 14 saat ayakkabı dikiş ve yapıştırma işinde yaklaşık bir yıldır çalıştırıldıklarını, herhangi bir işyeri hekimliği ya da iş güvenliği hizmeti alamadıklarını ve işe giriş muayenelerinin yapılmadığını belirtmişlerdir. İşe alınmalarında bir kişinin aracılık yaptığını dile getirmişlerdir. Hastalar korktuklarını belirterek işyeri ismi belirtmekten çekinmişlerdir.

Çalıştıkları işyerinde yapıştırma işlerinde son aylarda “GOM SOTAŞ” isimli yapıştırıcı bir ürün kullanılmaya başlandığını ifade etmişlerdir. Yaklaşık 2 ay önce ilk olarak halsizlik, güç kaybı yakınmaları başlamış ve aynı yerde çalışan işçilerde de benzer yakınmaların ortaya çıktığını ifade etmişlerdir.

Hastalar Tepecik E.A.H Nöroloji polikliniğine sevk edilmişlerdir. Nöroloji polikliniğinde yapılan değerlendirmelerinde; güç kaybı, derin tendon reflekslerinde azalma saptanmış, yapılan EMG’ de sekonder aksonal tutulumun eşlik ettiği kronik demiyelizan, motor, simetrik polinoropati bulguları tespit edilmiştir. Bu bulgular toksik nöropati ile uyumludur.

Nöroloji polikliniğinde 2 hastaya reçete yazılarak (Devit 3 damla, Magnezyum saşe) 3 ay sonra kontrol istenmiş 4 hasta İzmir Bozyaka E.A.H Fizik Tedavi Polikliniğine yönlendirilmiş 2 hasta Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon kliniğine yatırılmıştır.

2 hasta ise Dokuz Eylül Üniversitesi Meslek Hastalıkları Polikliniğine yönlendirilmiş ancak 3. Basamak Üniversite Hastanesine sevk işlemlerinde problem yaşanmış bu hastalar Dokuz Eylül Ünv. Meslek Hastalıkları polikliniğine halen ulaşamamışlardır.

Bazı hastaların yapılan idrar incelemesinde ise 2-5 Hexandion saptanmıştır. Bu madde yapıştırıcı olarak kullanılan “n-hexane and methyl n-butyl ketone” un bir metabolitidir. Methyl n-butyl ketone’un (CAS 591-78-6) periferik motor polinöropati yaptığı iyi tanımlanmış bir maddedir. Vücuda alınması solunum yoluyla olmakta, yüksek dozlarda akut maruz kalımda baş dönmesi, sersemlik, uyku hali, narkoz, üst solunum yollarında irritasyon gibi bulgulara neden olmaktadır. Kronik maruz kalımda polinöropati ve kranial sinir tutulumları olabilir. Özellikle bacaklarda güç kaybı, hiposteni, aşil tendon refleksinin kaybolması görülebilmektedir. Hastalığın gelişmesi yavaş seyretmektedir ve bulgular maruz kalımım kesilmesini takiben iki yıl kadar sürebilmektedir. Ancak bazı bulgular kalıcı olabilmektedir.

Yukarıda kullanıldığı ifade edilen Gom Sotaş (GOM 077 ve GOM 555) markalı ürün ayakkabı sektöründe kösele kauçuk ve neolit tabanların, deri ve tekstil malzemelerin sayaya yapıştırılmasında kullanılan, genel amaçlı yapıştırıcıdır. Ancak bu ticari ürünün madde güvenlik dokümanlarına ulaşılamamıştır. Bulunan “ürün bilgi formunda formlarında” Polikloropren maddesi (Neopren) içerdiği görülmüştür (CAS- No: 9010-98-4). Neopren polimer yapıda bir maddedir. Alerjen ve dermatit etkeni olduğu belirtilmektedir.

Yukarıda özetlenen olgulardan, Işıkkent ayakkabıcılar sitesinde işçilerin hiçbir iş sağlığı ve güvenliği önlemi alınmaksızın köle gibi çalıştırıldıkları ve acil önlemler alınmadığı takdirde çok sayıda çalışanın bu ciddi hastalığa yakalanacakları anlaşılmaktadır.

Toplum sağlığı merkezi (TSM) görevleri arasında bölgesinde yaşayan toplumun sağlığını korumak ve geliştirmek maksadıyla sağlıkla ilgili risk ve sorunları belirleyen, bunlarla ilgili düzeltici ve önleyici faaliyetleri gerçekleştirmek(29258 sayılı Resmi Gazete TSM yönetmelik madde; 4.). Meslek hastalığı, işle ilişkili hastalık ve iş kazaları açısından bölgesini takip etmek, halk sağlığı için önem arz eden olayın meydana geldiği iş yerlerinde ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak gerekli tedbirleri almalarını istemek, (TSM yönetmelik madde; 26/ ç) belirtilmektedir.

Sonuç olarak;

Geçici koruma altına alınan Suriyeli mültecilerin tedavi giderlerinin SUT kapsamında faturalandırılması esas alınarak sağlık kuruluşlarına il AFAD Müdürlüğünce ödenmektedir. Ancak sağlık yalnızca’’tıbbi bakım ’’ ile ilişkili değildir. Sosyo-ekonomik durum, barınma, fiziki çevre, çalışma ve iş koşulları sağlılığın en önemli belirliyecileri olup, çalışma koşulları yaşamı, iyi olma halini ve sağlığı etkiler.

Bize şu ana kadar ulaşabilen hastalardan, güvencesiz ve olumsuz çalışma koşullarının yanı sıra ulusal ve uluslararası yasa ve sözleşmelere göre yasak olan çocuk işçiliği ile ilgili ciddi sorunların da olduğu görülmektedir.

Ülkelerinde yaşanan savaştan dolayı ülkemize kabul edilen Suriyeli mültecileri;

Işıkkent ayakkabıcılar sitesinde merdiven altı işyerlerinde 12 – 14 saat sigortasız, korumasız köle gibi çalıştıran,
Çok tehlikeli işlerde kaçak çocuk işçi çalıştıran,
Ayakkabı yapıştırma işlerinde ‘’Gom Sotaş’’ isimli ve benzeri yapıştırıcı ürün kullandıran,
İş sağlığı ve güvenliği önlemi almayarak çalışanları bu yapıştırıcı etkene maruz bıraktırarak hastalanmalarına neden olan ve insanların yaşamlarını çalan, kişileri ve iş sahiplerini, kurumlar arası işbirliğiyle denetimlerinizle tespit ederek yasalar çerçevesinde cezalandırılmaları gerekmektedir.
Toplumun sağlığının korunması için son derece önemli olan meslek hastalıklarının önlenmesi için olduğu kadar çocuk çalışması gibi kabul edilemez olayların yaşandığı bu iş yerlerinde, ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılarak gerekli tedbirleri almalarını istemek görevlerimiz arasında yer almaktadır. Gerekli önlemler alınmadığı sürece, haksız kazanç sağlayan işyerleri çalışmalarını sürdürecek ve çok sayıda çalışanın hastalanmasına ve sakatlanmasına neden olacaktır.